Ga naar inhoud

Prematie: afscheid bij leven

Waarom zou je wachten tot de uitvaart om mooie woorden over iemand te zeggen? Na Japan, Amerika en Engeland wordt ook hier de prematie steeds populairder. Linda Fontijn (62) maakte zo’n afscheid bij leven mee van een goede vriendin. ‘Het was zoveel intiemer dan de uitvaart.’

Een groot deel van Nederland had tot dit jaar nog nooit van het woord gehoord: prematie. Totdat de 26-jarige ongeneeslijk zieke Madelief de term introduceerde in het tv-programma ‘Over mijn lijk’. Twaalf dagen voor haar overlijden nam ze afscheid van haar dierbaren met een prematie: een afscheid waarbij ze zelf aanwezig was. “Ik vind het heel belachelijk dat je leuke en lieve woorden over iemand gaat zeggen als diegene dood is en in de kist naast je ligt,” vertelde Madelief. “Ik wil wel graag weten wat anderen van me hebben gevonden en wat ik kon bijdragen aan hun leven.” Hoewel het in ons land pas nu wat bekender wordt, bestaat het afscheid bij leven van vaak ongeneeslijk zieke mensen in andere landen al langer.

Japan als bakermat

Het ‘afscheid bij leven’ is ontstaan in Japan. In 1992 werd de allereerste officiële seizensō (letterlijk: ‘begrafenis terwijl je leeft’) georganiseerd door de bekende Japanse actrice en zangeres Takiko Mizunoe. In de Japanse cultuur is het heel belangrijk om je nabestaanden niet te belasten met de hoge kosten en organisatie van een uitvaart. Met een seizensō bedanken mensen hun vrienden en familie persoonlijk bij leven en nemen ze zelf de touwtjes in handen. De afgelopen tien jaar werd in Amerika, Engeland en Australië de zogenaamde living funeral of end-of-life celebration steeds populairder. Het wordt daar veel georganiseerd door mensen die in een palliatief traject zitten om nog één betekenisvol feest te vieren zolang ze daar de energie voor hebben.

Niet lang meer te leven

Van het woord ‘prematie’ had Linda Fontijn tot voor kort ook nog niet gehoord. Toch was dat precies wat een van haar beste vriendinnen twee jaar geleden organiseerde. “Sandra had longkanker en wist dat het einde nabij was. Door een vriend die begrafenisondernemer is, kwam ze op het idee van een afscheid bij leven. Op een middag in het weekend heeft ze haar familie en naaste vrienden bij elkaar geroepen bij haar thuis. ‘Nemen jullie de hapjes en drankjes mee, want dat kan ik niet meer verzorgen, dan wil ik een paar woorden tegen jullie zeggen,’ zei ze. Sandra wilde dit doen terwijl ze nog kon staan en niet liggend in bed.” Linda en Sandra waren 25 jaar bevriend. “Je hebt van die vriendinnen met wie je alles kunt bespreken, zij was er zo één. Ik mis haar nog heel erg.”

Dankwoord

Sandra had alles goed voorbereid. “Ze had haar speech op papier en ging iedereen een voor een af om te vertellen wat ze in haar leven betekend hadden. Eerst haar familie en daarna haar vrienden. De dynamiek was heel erg mooi. Sommige mensen moesten huilen, anderen zeiden een woordje terug of ‘dankjewel’. Ik had niets voorbereid, want ik wist niet wat gepast was op zo’n moment. Ik heb haar gezegd dat ik natuurlijk verdrietig was dat ze ging, maar dat ik vooral heel dankbaar was voor het feit dat ze in mijn leven is gekomen en voor de vijfentwintig jaar die we wél samen hebben kunnen delen.” Linda is heel blij dat ze dit heeft kunnen zeggen. “Dit is veel fijner dan dat je achteraf tegen een kist praat waar een lichaam in ligt waar de ziel al uit is. Het is zó mooi dat ik dit bij leven heb kunnen zeggen tegen haar met getuigen eromheen. Dat maakt het extra waardevol.”

Regie in handen

Linda kijkt niet op de prematie terug als een droevige bijeenkomst. “Er was veel respect en dankbaarheid. Sandra accepteerde ook dat het einde naderde. ‘Oké, ik word geen tachtig, mijn leven stopt eerder, maar ik heb een mooi leven gehad.’” Sandra is ongeveer een maand na haar prematie overleden. “Ik vond de uitvaart heel mooi, maar de prematie was veel intiemer. Omdat je met een kleiner clubje bent en Sandra nog kon meepraten. En ook mooi: ze had zelf de regie in handen. Zeker als je ziek bent bepalen dokters, thuishulp en familie heel veel voor je. Nu kon zij bepalen: dit is precies hoe ik het wil doen.”

‘Ze had haar speech op papier en vertelde ons allemaal wat we in haar leven betekend hadden’

Jaarlijks ritueel

Is een prematie ook iets voor Linda? “Ik hoop nooit in die situatie te komen, want dat betekent dat ik terminaal ziek ben. Maar op het moment dat het zou gebeuren, denk ik van wel.” Ze heeft ook nog een ritueel overgehouden aan het afscheid bij leven. “Met de mensen die bij de prematie waren, spreken we ieder jaar op Sandra’s verjaardag af op een mooie plek in de buurt van haar graf. We nemen hapjes en drankjes mee, nemen ieders leven door en halen natuurlijk herinneringen op aan haar. Ook al ziet het merendeel van de groep elkaar de rest van het jaar niet, dit heeft Sandra’s bijzondere afscheid ons maar mooi gebracht.”

Overweegt u of een dierbare een prematie?

Een prematie is een bijzonder moment om bij leven samen te zijn met de mensen die u dierbaar zijn. Om herinneringen te delen, mooie woorden uit te spreken, naar muziek te luisteren en bewust afscheid van elkaar te nemen.

Ook PC Uitvaart kan een prematie verzorgen. Met veel betrokkenheid helpen we om dit samenzijn vorm te geven, op een persoonlijke manier die bij u en uw dierbaren past.

Voor meer informatie kunt u telefonisch contact opnemen met een van onze afscheidsadviseurs via 020 580 50 55. U kunt ook kosteloos en vrijblijvend een afspraak maken via pc.nl/afscheidsadviseurs.

Laatst bewerkt: