Protestantse uitvaart

Leestijd: 2 minuten

Het protestantisme is een stroming binnen het christendom. Protestanten hanteren geen specifieke rituele gebruiken rondom het afscheid. Zorgen voor elkaar, naar de ander omkijken: daar gaat het om. Bij het sterfbed kan de predikant geestelijke steun bieden, maar er is ook een belangrijke rol weggelegd voor familie, vrienden en kerkgenoten.

Kerk of aula?

Meestal wordt er een afscheidsdienst in de aula van een van onze crematoria georganiseerd. Op verzoek wordt er een kerkelijke diensten gehouden, waarna de overledene naar de laatste rustplaats wordt gebracht.

Tot begin jaren zestig predikten dominees in de hervormde en gereformeerde kerk dat begraven gezien moest worden als de enige passende vorm van lijkbezorging. Tegenwoordig maken de meeste gelovigen zelf de keuze of zij begraven of gecremeerd willen worden. Wat hierbij meespeelt, is dat in het protestantisme het stoffelijk lichaam gezien wordt als een omhulsel: na de dood verlaat de ziel het lichaam en stijgt zij op naar de hemel. Toch zullen conservatieve protestanten nog altijd crematie afkeuren vanuit de overtuiging dat de overledene op de dag des oordeels zal opstaan uit de dood.

Nieuwe symbolen

Van oudsher staat in de protestantse kerk de inhoud centraal. Dat betekent dat in de kerkdiensten veel aandacht is voor het gesproken woord. De kerk is meestal sober ingericht, de kruizen zijn ‘kaal’ en de kist is over het algemeen eenvoudig en onversierd. Predikanten en gelovigen zoeken tegenwoordig naar nieuwe vormen en symbolen voor het afscheid. Daarbij kan gedacht worden aan het zelf kiezen van teksten die tijdens de dienst worden uitgesproken, het aansteken van een kaars, het openleggen van de Bijbel op de kist of het gebruik van bloemen. Persoonlijke gesprekken vervangen deels rituelen, zodat nabestaanden uiting kunnen geven aan hun emoties.

Veel ruimte voor de nabestaanden

Omdat de protestantse kerk geen dwingende voorschriften heeft voor de uitvaart, is er veel ruimte voor de nabestaanden. In een protestants christelijke uitvaartdienst staat het noemen van de naam van de overledene centraal. De naam waarmee de overledene is gedoopt, wordt afgestaan aan God, die de naam bewaart. Ook de nabestaanden gedenken die naam. In de uitvaartdienst gaat de predikant in op het leven van de overledene en maakt daarbij gebruik van Bijbelteksten.

Herdenken

Bij het graf zegt de voorganger een gebed om de overledene aan de aarde toe te vertrouwen. Als de kist is gedaald, wordt het ‘Onze Vader’ gebeden en de zegen gegeven. Soms is er gelegenheid om wat zand op de kist te strooien. In het geval van een crematie spreekt de voorganger het gebed uit in het uitvaartcentrum. De protestantse gemeente herdenkt een gestorven gemeentelid tijdens de kerkdienst op de eerste zondag na het overlijden. Eenmaal per jaar worden in een dienst de namen van alle overledenen genoemd.